Co jako budowlaniec muszę załatwić przed ostatecznym wyjazdem z Niemiec?

Miałem Freistellung – co z nim zrobić? 

Freistellung, czyli zwolnienie z podatku budowlanego (Bauabzugsteuer), po wyjeździe z Niemiec po prostu wygasa. Dokument ten ma ograniczony okres ważności (najczęściej pół roku lub rok), a jeśli go nie przedłużysz, automatycznie straci ważność.

Nie musisz podejmować żadnych szczególnych działań, ale warto sprawdzić, czy nie masz otwartego wniosku lub nierozstrzygniętej korespondencji z Finanzamtem.

Czy formularz A1 pozostaje ważny? 

Formularz A1 wydany przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych potwierdza, że podczas pracy w Niemczech opłacasz składki w Polsce. Dokument zawiera termin ważności, jednak jeśli zakończyłeś pracę przed jego upływem, musisz zgłosić wcześniejsze zakończenie delegowania do właściwego oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

„W ciągu 10 dni od zakończenia delegowania należy przesłać do oddziału informację o zmianach, które nastąpiły w trakcie delegowania, oraz zwrócić oryginał dokumentu A1 (oryginału nie trzeba zwracać, jeśli został doręczony elektronicznie jako dokument urzędowy)."

Jeżeli tego nie zrobisz, nadal będziesz figurował jako osoba delegowana, co może skomplikować rozliczenia składkowe lub uzyskanie nowego formularza A1 w przyszłości, np. przy wyjeździe do pracy do innego kraju UE.

Czy muszę również anulować Steuernummer? 

Steuernummer, czyli niemiecki numer podatkowy, musiałeś uzyskać w niemieckim Finanzamt, ponieważ bez niego nie można otrzymać Freistellung. Pod tym numerem pozostajesz zarejestrowany w niemieckim urzędzie skarbowym.

Po definitywnym zakończeniu działalności w Niemczech należy poinformować Finanzamt pisemnie o zakończeniu działalności gospodarczej. Bez takiego zgłoszenia pozostajesz formalnie zarejestrowany, a urząd może w przyszłości wzywać Cię do składania deklaracji podatkowych.

Zachowaj swój Steuernummer – będzie potrzebny przy każdej przyszłej komunikacji z Finanzamtem, również dotyczącej wcześniejszych okresów.

Czy muszę jeszcze składać jakieś deklaracje podatkowe w Niemczech? 

To pytanie zadaje sobie niemal każdy. Odpowiedź zależy od sposobu wykonywania działalności. 

Einkommensteuer (podatek dochodowy) – najczęściej nie 

Jeżeli na jednej budowie w Niemczech nie pracowałeś nieprzerwanie dłużej niż 12 miesięcy, nie powstał tzw. stały zakład (Betriebsstätte). W takim przypadku pozostajesz rezydentem podatkowym Polski i podatek dochodowy płacisz wyłącznie tam – zgodnie z umową o unikaniu podwójnego opodatkowania między Polską a Republiką Federalną Niemiec z 1983 roku.

Oznacza to, że co do zasady nie masz obowiązku składania niemieckiego zeznania Einkommensteuererklärung, o ile nie powstał stały zakład.

Zalecenie: skonsultuj swoją sytuację ze specjalistą, ponieważ każdy przypadek jest indywidualny.

Umsatzsteuer (VAT) – zależy od tego, czy korzystałeś z podwykonawców 

To kwestia, którą wielu przedsiębiorców pomija. Jeżeli w Niemczech korzystałeś z podwykonawców, czyli osób prowadzących działalność gospodarczą lub firm wykonujących część prac, masz ustawowy obowiązek składania rocznej deklaracji niemieckiego VAT (Umsatzsteuererklärung) za każdy rok, w którym współpracowałeś z podwykonawcami.

Powodem jest obowiązkowe stosowanie w niemieckiej branży budowlanej mechanizmu Reverse Charge (odwrotne obciążenie).

„Obowiązek ten powstaje nie tylko wtedy, gdy korzystałeś z podwykonawców, ale również wtedy, gdy wystawiałeś faktury osobom prywatnym (nieprowadzącym działalności gospodarczej)” – mówi nasza specjalistka ds. VAT, Sidónia Oľšavská (2026).

Jeżeli natomiast pracowałeś samodzielnie, bez podwykonawców, i wystawiałeś faktury bezpośrednio swojemu kontrahentowi (niemieckiej lub polskiej firmie), obowiązek ten co do zasady Cię nie dotyczy.

Jeżeli nie jesteś pewien swojej sytuacji, warto ją skonsultować – błędy w niemieckich deklaracjach VAT mogą być kosztowne.

Prüfung der Steuerpflicht - coroczna weryfikacja obowiązku podatkowego 

Niektóre niemieckie urzędy skarbowe w przypadku zagranicznych firm budowlanych nie wymagają od razu deklaracji podatku dochodowego, lecz najpierw formularza Prüfung der Steuerpflicht.

Jest to procedura sprawdzająca, czy przedsiębiorcy lub spółce z o.o. powstał w Niemczech obowiązek podatkowy, np. w związku z budową lub montażem trwającymi dłużej niż 12 miesięcy.

Do takiej weryfikacji zazwyczaj załącza się kopie faktur, zestawienie niemieckich zleceń i budów (odbiorca, miejsce, początek i koniec prac, wartość kontraktu).

Jeżeli kończysz działalność w Niemczech, złóż również ostatni formularz Prüfung der Steuerpflicht za ostatni rok lub okres, w którym jeszcze tam pracowałeś, albo uzyskaj od Finanzamtu potwierdzenie, że nie będzie już go wymagał.

Poinformuj również Handwerkskammer o zakończeniu działalności 

Jeżeli przed rozpoczęciem pracy na niemieckich budowach zgłaszałeś działalność do właściwej izby rzemieślniczej (Handwerkskammer), dobrą praktyką jest poinformowanie jej również o zakończeniu działalności.

Kontakt do odpowiedniej Handwerkskammer dla danego kraju związkowego znajdziesz na stronie handwerk.de.

Polskie zeznanie podatkowe za ostatni rok pracy w Niemczech 

Nawet jeśli przedsiębiorca większość roku pracuje w Niemczech, ale jego centrum interesów życiowych znajduje się w Polsce, nadal ma obowiązek składania zeznania podatkowego w Polsce.

Dochody uzyskane w Niemczech należy wykazać w polskim zeznaniu podatkowym, jednak dzięki umowie o unikaniu podwójnego opodatkowania zazwyczaj nie są one opodatkowane po raz drugi.

Faktury, wyciągi bankowe i umowy należy przechowywać przez co najmniej 5 lat, ponieważ urząd skarbowy może kontrolować rozliczenia za okres do 5 lat wstecz.